FARUK OCAK

GÜNCEL YARGI KARARI IŞIĞINDA ENGELLİLERİN ÖTV MUAFİYETLİ ARAÇ HAKKI VE MİRASÇILARIN SORUMLULUĞU

FARUK OCAK

Danıştay Vergi Dava Daireleri Genel Kurulunun 2025/21 esas ve 2026/1 karar sayılı kararı ile 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu’nun 7. maddesinin (2) numaralı fıkrasının (a) bendi kapsamında, özel tüketim vergisi istisnasından faydalanmak suretiyle engelli olan muris adına satın alınan aracın tescilinden önce murisin vefat etmesi nedeniyle ilk iktisap aşamasında istisna nedeniyle ödenmeyen vergiler için vârislere resen tarhiyat yapılmasının hukuka uygun olmadığı hakkında. İstanbul Bölge İdare Mahkemesinin Daireleri arasındaki çelişkilerin giderilmesi amacıyla yapılan başvur sonucunda, aykırılığın, 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu’nun 7. maddesinin (2) numaralı fıkrasının (a) bendi kapsamında, özel tüketim vergisi istisnasından faydalanmak suretiyle engelli olan muris adına satın alınan aracın tescilinden önce murisin vefat etmesi nedeniyle ilk iktisap aşamasında istisna nedeniyle ödenmeyen vergiler için vârislere resen tarhiyat yapılmasının hukuka uygun almadığı yönünde giderilmesine, 28/01/2026 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verilmiştir.

Bu karar, engelli bireylerin ÖTV muafiyeti ile araç alımı sürecinde yaşanan önemli bir hukuki belirsizliği ortadan kaldırması açısından son derece önemlidir. Bilindiği üzere, engelli bireyler 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu kapsamında belirli şartları sağlamaları halinde ÖTV ödemeden araç satın alabilmektedir. Ancak uygulamada, araç satın alındıktan sonra trafik tescil işlemleri tamamlanmadan engelli kişinin vefat etmesi durumunda, vergi idaresi tarafından mirasçılardan ödenmeyen ÖTV’nin talep edildiği durumlar ortaya çıkmaktaydı.

Bu durum, hem hukuki hem de vicdani açıdan ciddi tartışmalara neden oluyordu. Çünkü araç, engelli bireyin yaşamını kolaylaştırmak amacıyla alınmış olup, kişinin vefatıyla birlikte bu amacın ortadan kalkması mirasçılar için yeni bir mali yük doğurmamalıdır. Danıştay Vergi Dava Daireleri Genel Kurulu bu noktada son derece önemli bir değerlendirme yaparak, tescil işlemi tamamlanmadan önce gerçekleşen ölüm halinde, istisna nedeniyle ödenmeyen verginin mirasçılardan istenemeyeceğine hükmetmiştir.

Bu kararın en önemli sonucu, mirasçıların geriye dönük vergi borcuyla karşı karşıya bırakılmasının önüne geçilmiş olmasıdır. Böylece engelli bireyin vefatı sonrasında aile fertlerinin beklenmedik bir mali sorumluluk altına girmesi engellenmiştir. Ayrıca bu karar, farklı mahkemeler arasında ortaya çıkan yorum farklılıklarını ortadan kaldırarak uygulamada birlik sağlamıştır.

Kararın bir diğer önemli yönü ise engelli hakları açısından güven verici bir hukuki çerçeve oluşturmasıdır. Engelli bireylerin araç alımı sürecinde ailelerin tereddüt yaşamasının önüne geçilmiş, hukuki öngörülebilirlik güçlendirilmiştir. Bu durum hem engelli bireylerin hem de yakınlarının hak kaybı yaşamaması açısından önemli bir gelişmedir.

Sonuç olarak, Danıştay Vergi Dava Daireleri Genel Kurulunun vermiş olduğu bu karar, engelli bireylerin ÖTV muafiyetli araç alımına ilişkin süreçte mirasçıların sorumluluğunu ortadan kaldırarak önemli bir hak koruması sağlamıştır. Bu karar, hem hukuki güvenliği artırmış hem de engelli bireylerin ailelerini koruyan sosyal adalet anlayışını güçlendirmiştir. Günümüz şartlarında bu karar, engelli haklarının korunması adına önemli bir içtihat niteliği taşımaktadır.

GÜNCEL YARGI KARARI IŞIĞINDA ENGELLİLERİN ÖTV MUAFİYETLİ ARAÇ HAKKI VE MİRASÇILARIN SORUMLULUĞU

FARUK OCAK

Danıştay Vergi Dava Daireleri Genel Kurulunun 2025/21 esas ve 2026/1 karar sayılı kararı ile 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu’nun 7. maddesinin (2) numaralı fıkrasının (a) bendi kapsamında, özel tüketim vergisi istisnasından faydalanmak suretiyle engelli olan muris adına satın alınan aracın tescilinden önce murisin vefat etmesi nedeniyle ilk iktisap aşamasında istisna nedeniyle ödenmeyen vergiler için vârislere resen tarhiyat yapılmasının hukuka uygun olmadığı hakkında. İstanbul Bölge İdare Mahkemesinin Daireleri arasındaki çelişkilerin giderilmesi amacıyla yapılan başvur sonucunda, aykırılığın, 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu’nun 7. maddesinin (2) numaralı fıkrasının (a) bendi kapsamında, özel tüketim vergisi istisnasından faydalanmak suretiyle engelli olan muris adına satın alınan aracın tescilinden önce murisin vefat etmesi nedeniyle ilk iktisap aşamasında istisna nedeniyle ödenmeyen vergiler için vârislere resen tarhiyat yapılmasının hukuka uygun almadığı yönünde giderilmesine, 28/01/2026 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verilmiştir.

Bu karar, engelli bireylerin ÖTV muafiyeti ile araç alımı sürecinde yaşanan önemli bir hukuki belirsizliği ortadan kaldırması açısından son derece önemlidir. Bilindiği üzere, engelli bireyler 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu kapsamında belirli şartları sağlamaları halinde ÖTV ödemeden araç satın alabilmektedir. Ancak uygulamada, araç satın alındıktan sonra trafik tescil işlemleri tamamlanmadan engelli kişinin vefat etmesi durumunda, vergi idaresi tarafından mirasçılardan ödenmeyen ÖTV’nin talep edildiği durumlar ortaya çıkmaktaydı.

Bu durum, hem hukuki hem de vicdani açıdan ciddi tartışmalara neden oluyordu. Çünkü araç, engelli bireyin yaşamını kolaylaştırmak amacıyla alınmış olup, kişinin vefatıyla birlikte bu amacın ortadan kalkması mirasçılar için yeni bir mali yük doğurmamalıdır. Danıştay Vergi Dava Daireleri Genel Kurulu bu noktada son derece önemli bir değerlendirme yaparak, tescil işlemi tamamlanmadan önce gerçekleşen ölüm halinde, istisna nedeniyle ödenmeyen verginin mirasçılardan istenemeyeceğine hükmetmiştir.

Bu kararın en önemli sonucu, mirasçıların geriye dönük vergi borcuyla karşı karşıya bırakılmasının önüne geçilmiş olmasıdır. Böylece engelli bireyin vefatı sonrasında aile fertlerinin beklenmedik bir mali sorumluluk altına girmesi engellenmiştir. Ayrıca bu karar, farklı mahkemeler arasında ortaya çıkan yorum farklılıklarını ortadan kaldırarak uygulamada birlik sağlamıştır.

Kararın bir diğer önemli yönü ise engelli hakları açısından güven verici bir hukuki çerçeve oluşturmasıdır. Engelli bireylerin araç alımı sürecinde ailelerin tereddüt yaşamasının önüne geçilmiş, hukuki öngörülebilirlik güçlendirilmiştir. Bu durum hem engelli bireylerin hem de yakınlarının hak kaybı yaşamaması açısından önemli bir gelişmedir.

Sonuç olarak, Danıştay Vergi Dava Daireleri Genel Kurulunun vermiş olduğu bu karar, engelli bireylerin ÖTV muafiyetli araç alımına ilişkin süreçte mirasçıların sorumluluğunu ortadan kaldırarak önemli bir hak koruması sağlamıştır. Bu karar, hem hukuki güvenliği artırmış hem de engelli bireylerin ailelerini koruyan sosyal adalet anlayışını güçlendirmiştir. Günümüz şartlarında bu karar, engelli haklarının korunması adına önemli bir içtihat niteliği taşımaktadır.